पुणे : पुणे हे शिक्षणाचे केंद्र म्हणून ओळखले जाते, परंतु शहरातील अनेक महाविद्यालयांना प्रथम वर्ष कनिष्ठ महाविद्यालय (एफवायजेसी) किंवा इयत्ता अकरावीमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी पुरेसे विद्यार्थी आकर्षित करण्यात आव्हान ठरले आहे. राज्याच्या शिक्षण विभागाच्या प्रवेशाच्या आकडेवारीनुसार, पुणे विभागासाठी एकूण 1,15,150 प्रवेश कोट्यापैकी केवळ 44,147 विद्यार्थ्यांनी केंद्रीकृत प्रवेश प्रक्रियेच्या तीन फेऱ्यांनंतरही 2023-2024 या शैक्षणिक वर्षासाठी इयत्ता अकरावीला प्रवेश घेतला आहे.
महाविद्यालयांमध्ये तब्बल 71,003 जागा – 61.66 टक्के – अजूनही रिक्त आहेत. विद्यार्थ्यांसाठी समुपदेशनाची विशेष फेरी सोमवारपासून सुरू झाली. विद्यार्थ्यांनी विज्ञान आणि वाणिज्य अभ्यासक्रमांना प्रवेश घेण्यास उत्सुकता दाखवली असताना, मानवतेच्या विषयांना काही मोजक्याच विद्यार्थ्यांनी प्रतिसाद दिला आहे.
पुण्याचे शिक्षण उपसंचालक राजेंद्र अहिरे म्हणाले, “पुणे आणि पिंपरी चिंचवडमधील महाविद्यालयांची प्रवेश प्रक्रिया पाच विषयांतील सर्वोत्तम गुणांवरून काढलेल्या गुणवत्ता यादीच्या आधारे ऑफलाइन पद्धतीने आयोजित केली जात आहे. बारावीत नापास झालेल्या विद्यार्थ्याला तत्काळ त्याच विषयात प्रवेश दिला जाऊ शकतो. मात्र, शिक्षणात दोन वर्षांपेक्षा जास्त अंतर असलेल्या विद्यार्थ्याला प्रवेश मिळणार नाही. ते म्हणाले की, महाविद्यालयांनी सामाजिकदृष्ट्या मागासवर्गीय, महिला, दिव्यांग उमेदवार आणि अल्पसंख्याकांना आरक्षण देणे आवश्यक आहे. “शाळांना व्यवस्थापन कोट्यातून पाच टक्के जागा देण्याची परवानगी आहे. मात्र, अवैध प्रवेशांचे प्रमाण वाढले असून असे प्रवेश दिल्यास मुख्याध्यापकांवर प्रशासकीय कारवाई केली जाईल.
सतीश भालेराव, सहयोगी प्राध्यापक म्हणाले, “दहावीमध्ये उच्च गुण प्राप्त केल्यानंतर, मोठ्या संख्येने विद्यार्थ्यांचा पुढील शिक्षणासाठी विज्ञान प्रवाह निवडण्याचा कल असतो. परिणामी, शहरी आणि ग्रामीण भागात विज्ञान अभ्यासक्रमांना पूर्ण प्रवेश मिळतील. दरम्यान, कला आणि वाणिज्य शाखेच्या प्रवेशासाठी शिक्षक विविध गावांमध्ये विद्यार्थ्यांचा शोध घेत आहेत. विज्ञान प्रवाहाची मागणी शहरी भागात जास्त आहे, तर ग्रामीण भागात अजूनही काही जागा रिक्त असू शकतात.”
विज्ञान किंवा वाणिज्य या विषयांची निवड करण्याकडे विद्यार्थ्यांचा कल आहे. त्यामुळे या शाखांमधील प्रवेश जवळपास पूर्ण झाले आहेत. दुसरीकडे, कला शाखेतील प्रवेश तुलनेने कमी आहेत, जे या क्षेत्रापासून दूर जाण्याचे संकेत देतात. विज्ञान आणि वाणिज्य प्रवाहांच्या लोकप्रियतेचे श्रेय वाणिज्य शाखेचा अभ्यास केल्यानंतर व्यवस्थापन अभ्यासक्रमांचा पाठपुरावा करण्यासह बारावी पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना उपलब्ध असलेल्या असंख्य संधींमुळे देता येईल. त्यामुळे कला शाखेकडे विद्यार्थ्यांचे कमी लक्ष असल्याचे दिसून येत आहे.
